جمعى از نويسندگان
246
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
آن بزرگ مرد تاريخ عرفان گشته است . خود حضرت آيت الله نجابت نقل مىفرمودند كه همان اوايلى كه خدمت مرحوم آقاى قاضى رسيدم ايشان از من سؤال كردند كه شما فرزند كه هستيد ؟ « بنده بى هيچ تأملى پاسخ دادم كه « فرزند شما » . مرحوم مرحوم آيت الله قاضى بسيار مسرور شدند » . آيت الله نجابت به گفتهى خودشان در نجف اشرف از هجده سالگى خدمت آيت الله قاضى مشرف شده بودند ولى خود را در حدى نمىديدند كه شاگردى آقاى قاضى را كنند : « قبلًا خدمت ايشان رفته بودم ولى مىترسيدم بروم . سنم هجده سال بود . بعد كه ديگر ترس نداشتم رفتم محضر ايشان و اين زمانى بود كه حضرت آيت الله نجابت به اجتهاد رسيده بودند . شايد دليل اين امر همان چيزى بود كه بين اهل علم معروف شده بودكه آقاى قاضى تنها كسانى را به شاگردى مىپذيرد كه در فقه و احكام شريعت مجتهد شده باشند . اينجا بود كه مرحوم آيت الله نجابت پس از همهى آن قيل و قالهاى مدرسه به ميكده آمده بود تا درس عشق بياموزد ، درسى كه به گفتهى حافظ « در دفتر نباشد » . آمده بود تا از ميكدهى عشق سيراب شود و پير اين ميكده كسى نبود جز آيت الحق سيدعلى قاضى طباطبايى . جالب آن كه پدر همسر مرحوم آيت الله نجابت « أب يزوجك » بود كه ايشان را به محضر آقاى قاضى « أب يعلمك » رهنمون شد . روح پدرم شاد كه مىگفت به استاد * فرزند مرا عشق بياموز و دگر هيچ استادان و شاگردان آيت الله قاضى حضرت آيت الله نجابت ( ره ) به همان دليلى كه در مقدمه گفته شد هيچگاه دربند قيود ، اضافات ، زمين ، زمان ، تاريخ و جغرافيا نبودند . اين است كه نه هيچگاه از استادان آيت الله قاضى به تفصيل سخن مىگفتند و نه از شاگردان ايشان . از قول خود آقاى قاضى نقل مىفرمودند كه : « كسى از من پرسيد : استاد شما در معارف چه كسى بوده است ؟ » گفتم : « پدرم ، سيدحسين قاضى » گفت : « استاد پدرتان كه بوده است ؟ » گفتم : « مرحوم ميرزاى شيرازى » . گفت : « استاد ميرزاى شيرازى چه كسى بوده است ؟ » گفتم : « خدا » . آيا مىخواهى براى من سلسله درست كنى ! ؟ كسى كه از صورت رسته است ديگر در پى اين امور جزيى نيست مگر آن كه فايدهاى بر آن مترتب باشد . مرحوم آيت الله نجابت نيز از شاگردان و مراودان آقاى قاضى سخنى نمىگفتند مگر در ضمن حكاياتى كه نافع باشد . از جملهى اين افراد مىتوان از مرحوم آيت الله حاج شيخ عباس قوچانى ، مرحوم آيت الله شهيد سيد